Luật Khiếu nại 2011, Luật Tố cáo 2011 có hiệu lực từ ngày 1/7/2012, nhằm cụ thể hóa Luật Khiếu nại (KN), Luật Tố cáo (TC) và các văn bản hướng dẫn thi hành, UBND thị xã đã bám sát sự chỉ đạo của UBND tỉnh và Thị ủy liên quan đến công tác thi hành Luật KN, Luật TC, ban hành kịp thời các văn bản nhằm tiếp tục tăng cường chỉ đạo thực hiện đối với công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo trên địa bàn.
Toàn cảnh hội nghị tuyên truyền Luật KN, Luật TC cho nhân dân tại
phường Tân Phú, thị xã Đồng Xoài
Xác định công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư của công dân là một trong những nhiệm vụ quan trọng được Đảng và Nhà nước quan tâm, do đó Hội đồng Phổ biến giáo dục pháp luật thị xã triển khai đến toàn thể các cơ quan, đơn vị thị xã và UBND các phường, xã trên địa bàn thị xã, thực hiện tuyên truyền bằng nhiều hình thức: tổ chức Hội nghị tuyên truyền về Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo với gần 300 người Tham dự; tổ chức 02 hội thi tuyên truyền pháp luật, trong đó có tuyên truyền lồng ghép Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo các văn bản hướng dẫn liên quan với gần 350 lượt người tham dự; chỉ đạo các phường, xã thực hiện tuyên truyền thông qua các buổi họp dân tại các khu phố, ấp; phát trên đài truyền thanh thị xã…Trên cơ sở đó, các cơ quan, đơn vị, UBND các phường, xã đã chủ động xây dựng và triển khai có hiệu quả công tác tuyên truyền của đơn vị, địa phương mình.
Sau khi Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị 35/CT-TW ngày 26/5/2014 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng với công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo, Tỉnh ủy Bình phước ban hành chương trình hành động số 40-CT/TU ngày 15/7/2014 triển khai thực hiện Chỉ thị 35/CT-TW, trên cơ sở đó UBND thị xã ban hành Kế hoạch số 167/KH-UBND ngày 12/11/2014 chỉ đạo các đơn vị triển khai thực hiện hiệu quả Chỉ thị 35/CT-TW; triển khai thực hiện có hiệu quả Đề án “Đổi mới công tác tiếp công dân”, kiện toàn bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp công dân và giải quyết KN.
Ngoài ra, UBND thị xã còn thường xuyên chỉ đạo trực tiếp công tác giải quyết KN trong các cuộc giao ban hàng quý, đôn đốc, chỉ đạo, hướng dẫn giải quyết đơn thư, nhất là lĩnh vực nhạy cảm như tranh chấp đất đai; đền bù giải phóng mặt bằng, tái định cư; thực hiện chính sách xã hội…từ đó đã nâng cao nhận thức vai tró trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, cán bộ Đảng viên và quần chúng nhân dân, tạo bước chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động trong công tác tiếp dân, giải quyết đơn thư khiếu nại, góp phần hạn chế đơn thư khiếu nại, tố cáo tồn đọng, phức tạp, kéo dài, hạn chế phát sinh khiếu nại, tố cáo đông người không để phát sinh điểm nóng trên địa bàn thị xã.
Giai đoạn từ năm 2012 – 2016, thị xã Đồng Xoài có tốc độ đô thị hóa nhanh, nhiều dự án hoàn thiện cơ sở hạ tầng được triển khai như: Dự án Đường Nguyễn Chánh, đường 30, đường Trần Hưng Đạo, dự án xây dựng Nhà máy xử lý nước thải phường Tân Xuân, chợ Tân Thành…; liên quan đến thu hồi đất dẫn đến hàng ngàn hộ dân bị ảnh hưởng nên việc phát sinh KN là tất yếu.
Trong 4 năm qua, trên địa bàn thị xã, tình hình đơn thư khiếu nại, tố cáo giảm dần qua các năm nhưng nội dung và tính chất vụ việc có chiều hướng phức tạp, đơn thư chủ yếu tập trung ở lĩnh vực giải tỏa, đền bù, tái định cư, tranh chấp đất đai, nhiều vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, kéo dài, tình hình công dân tập trung khiếu nại đông người phát sinh nhiều nơi. Toàn thị xã tiếp 1.613 lượt công dân, nhận 720 đơn, trong đó tổng số đơn tiếp nhận mới: 720 đơn (385 đơn Khiếu nại, 23 đơn Tố cáo, 288 đơn Đề nghị, 24 đơn Tranh chấp đất đai).
Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo năm 2011 có hiệu lực đã tạo điều kiện cho công cho công dân thực hiện quyền Hiến định, góp phần đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật và là khung pháp lý cho công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo được thực hiện có hiệu quả, đúng trình tự thủ tục, hạn chế đơn thư tồng đọng; Tổng số đơn thuộc thẩm quyền giải quyết của UBND thị xã là 400 đơn (226 đơn Khiếu nại, 13 đơn Tố cáo, 13 đơn Tranh chấp đất đai, 148 đơn Đề nghị); trong đó: Tiếp nhận mới 370 đơn, đơn kỳ trước chuyển qua 30 đơn; Đã giải quyết xong 383/400 đơn (đạt 96%), đang giải quyết 17 đơn, trong đó: 11 đơn trong hạn giải quyết, 06 đơn quá hạn.
Nhìn chung, công tác xử lý đơn, giải quyết KN, TC ở thị xã Đồng Xoài có nhiều chuyển biến tích cực; tiếp nhận, quản lý, xử lý đơn cơ bản được chặt chẽ, phân cấp đúng thẩm quyền; giải quyết kịp thời, đảm bảo đúng quy trình quy định; hạn chế khiếu kiện đông người, phức tạp; tạo điều kiện để phát triển kinh tế – xã hội một cách toàn diện.
Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại như mang tính chủ quan như: Ý thức tuân thủ pháp luật về KN và giải quyết KN trong một bộ phận cán bộ, công chức và Thủ trưởng đơn vị chưa được đề cao đúng mức. Một số vụ việc phức tạp, nhất là KN về đất đai có liên quan đến yếu tố lịch sử còn lúng túng, kéo dài thời gian giải quyết. Ở một số phường, xã cán bộ làm công tác tiếp dân, tham mưu xử lý đơn còn hạn chế về chuyên môn nghiệp vụ.
Luật Khiếu nại 2011, Luật Tố cáo 2011-nguồn inte et
Ngoài ra là những nguyên nhân khách quan xuất phát từ khó khăn, vướng mắc trong thi hành Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo năm 2011, cụ thể:
Về Luật Khiếu nại:
Việc trưng cầu giám định giải quyết khiếu nại: Quy định tại Điểm d Khoản 3 Điều 29 Luật Khiếu nại và Điều 15 Thông tư 07/2013/TT-TTCP. Tuy nhiên chưa quy định thời gian trưng cầu giám định và kinh phí giám định do người khiếu nại hay người giải quyết khiếu nại chịu trách nhiệm. Việc không quy định thời gian giám định đã dẫn đến trường hợp cơ quan giám định vì lý do khách quan, chủ quan kéo dài thời gian giám định tạo ra tình trạng đơn thư tồn đọng, quá hạn. Việc không quy định kinh phí giám định dẫn đến tình trạng lúng túng trong việc phê duyệt và cấp kinh phí giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo. Ngoài ra, một số trường hợp khiếu nại về đất đai việc xác minh giải quyết cần trưng cầu cơ quan đo đạc đất đai đo vẽ hiện trạng đất phục vụ giải quyết khiếu nại. Trong tình trạng Văn phòng Đăng ký QSDĐ đã chuyển về Sở Tài nguyên và Môi trường, việc trưng cầu đo đạc mất thời gian và tốn kinh phí. Luật Khiếu nại và các văn bản hướng dẫn không quy định cụ thể trường hợp này dẫn đến khó khăn, vường mắc.
Quy định việc cưỡng chế thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật chưa cụ thể: Khoản 4 Điều 14 Nghị định số 75/2012/NĐ-CP về hướng dẫn thi hành Luật Khiếu nại quy định: Tổ chức việc cưỡng chế thi hành quyết định hành chính theo quy định của pháp luật.Trong thực tiễn, có nhiều biện pháp được áp dụng để tổ chức cưỡng chế thi hành quyết định hành chính tùy thuộc vào từng lĩnh vực quản lý như: Kê biên tài sản; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; buộc khôi phục lại tình trạng như trước khi vi phạm; khấu trừ một phần tiền lương hoặc một phần thu nhập từ tài khoản của đối tượng bị cưỡng chế tại các ngân hàng, các tổ chức tín dụng…. Quy định chưa cụ thể như trên gây khó khăn, lúng túng khi áp dụng.
Ngoài ra, Luật khiếu nại chưa quy định cụ thể một số vấn đề sau: Quy định về việc chấm dứt giải quyết khiếu nại đối với trường hợp đã có quyết định giải quyết cuối cùng theo tinh thần Kế hoạch số 1130 và Kế hoạch số 2100 của Thanh tra Chính Phủ và chưa có chế tài cụ thể đối với những vi phạm Luật Khiếu nại, dẫn đến tình trạng người dân có tình khiếu nại, khiếu nại vượt cấp nhưng khó xử lý; thời gian giải quyết khiếu nại đối với các vụ việc phức tạp vì trên thực tế các vụ việc phức tạp cần rất nhiều thời gian thẩm tra, xác minh; việc tiếp nhận đơn thư khiếu nại, tố cáo vượt cấp và chế độ thông tin báo cáo công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo từ Trung ương đến địa phương trong trường hợp chồng chéo.
Về Luật Tố cáo:Việc quy định thủ tục giải quyết lại tố cáo tại Điều 8 Thông tư 06/2013/TT-TTCP chưa rõ ràng: Tại Điểm e Khoản 2 Điều 8 Thông tư 06 /2013 quy định một trong những trường hợp giải quyết lại tố cáo “là có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng” của người bị tố cáo nhưng chưa được phát hiện. Việc xác định dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng là rất khó định lượng, cần rõ ràng, cụ thể hơn.
Những tồn tại, hạn chế trong thi hành Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo đã được UBND thị xã tổng hợp báo cáo tại Hội nghị toàn quốc về công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, do UBND tỉnh tổ chức vào cuối năm 2016 để xem xét, điều chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tiễn./.
Tác giả: Lê Hà
